Stressfractuur van het os naviculare bij sporters

Sporters met pijn in de middenvoet

Een stressfractuur van het os naviculare (het scheepvormig been in de voet) is een moeilijk te diagnosticeren blessure en kan het einde van de carrière van atleten betekenen. Door het gebrek aan bloedtoevoer naar het naviculare bot geneest deze blessure moeilijk en veroorzaakt verwarrend genoeg slechts minimale zichtbare symptomen, zoals zwelling en blauwe plekken.

Veel patiënten, zoals basketbalspelers en dansers, klagen alleen over symptomen wanneer ze springen of op hun tenen staan. Dit is de reden waarom atleten aangeven dat ze wel kunnen lopen, maar niet kunnen sprinten zonder pijn, waardoor het moeilijk is om de diagnose in een vroeg stadium te stellen. Uit een onderzoek bleek zelfs dat het gemiddeld bijna 9 maanden duurt om tot de juiste diagnose te komen.

Een naviculare fractuur is een breuk van het scheepvormig been.

Wat is een stressfractuur?

Een stressfractuur is een breuk in een van de botten van het lichaam. Omdat het een "enkelvoudige" breuk is, is de diagnose vaak moeilijk te stellen. Professionals moeten verschillende onderzoeken uitvoeren om de juiste diagnose te kunnen stellen.

Deze breuken worden meestal vermoeidheids- of overbelasting breuken genoemd, omdat een van de hoofdoorzaken het voortdurend herhalen van een bepaalde impact is. Een naviculare fractuur is een breuk van het scheepvormig been, dat zich in het midden van de voet bevindt (zie in de bovenstaande afbeelding).

De functie het os naviculare is:

• Stabiliseren van de voetboog
• Overbrengen van krachten tijdens het lopen.

Het os naviculare wordt van bloed voorzien door de achterste scheenbeenslagader (de arterie Tibialis Posterior) en de dorsalis pedis slagader. De slagader van de dorsalis pedis is de belangrijkste bron van bloedtoevoer naar bovenzijde van de voet.

Het middelste deel van het bot wordt echter slecht doorbloed, waardoor dit gedeelte van het os naviculare vatbaar is voor stressfracturen met daarbij een langzame genezing of helemaal geen genezing.

De unieke anatomische locatie van het os naviculare maakt het bot ook vatbaar voor stressfracturen. Bij het neerzetten van de voet worden de krachten aan de binnenkant van de voet via het tweede middenvoetsbeentje overgebracht op het os naviculare. Deze ongelijke krachtverdeling geeft spanning op het centrale deel van het bot. Daarom verklaren de beperkte doorbloeding en unieke biomechanica de kwetsbaarheid van het middelste deel voor stressfracturen.

Oorzaken van een stressfractuur van het os naviculare

Een stressfractuur van het os naviculare ontstaat door overbelasting en is meestal sport gerelateerd. De intensiteit van de krachten op het os naviculare zijn te groot en de microfracturen die ontstaan tijdens het sporten (wat overigens normaal is) kunnen niet op tijd herstellen. Sporten zoals voetbal, basketbal, dansen en hardlopen kunnen veel druk op de middenvoet uitoefenen. Daarnaast hebben vrouwen hebben grotere kans een stressfractuur op te lopen dan mannen. Oorzaken van een stressfractuur van het os naviculare kunnen zijn:

• Veranderingen in houding, als gevolg van een slechte techniek
• Overbelasting: langdurige belasting zonder voldoende rust
• Door voortdurende herhaling op dezelfde impactzone tijdens trainingen.
• Veranderingen in het oppervlak van de uitgevoerde sportdiscipline.
• Vitamine D tekort
• Trauma: directe impact of een val kan een acute breuk van het naviculare bot veroorzaken.
• Ongelukken: verkeersongevallen of andere ongevallen kunnen leiden tot een fractuur van het scheepvormig been.

Klachten van een stressfractuur van het os naviculare

Meestal beginnen de klachten met een zeurende pijn in de middenvoet aan het einde van een training. De klachten nemen toe als de belasting hetzelfde blijft en de training niet wordt aangepast. Ook komen de volgende klachten voor:

• Een scherpe pijn in de middenvoet zoals de N-spot: het hoogste punt van het os naviculare.
• Soms uitstralende pijn in de voetboog
• Soms een lichte zwelling te zien aan de boven/binnenzijde van de voet.
• Er is pijn bij het sprinten en afzetten op de voorvoet.
• Pijn verergert bij belasting, eerst alleen tijdens belasten. Dan tijdens en na belasten en later continue pijn
• Meestal geen klachten bij normale belasting in het dagelijks leven.

Onderzoeken bij een stressfractuur van het os naviculare

De onderzoeken zijn gericht op het vaststellen van de diagnose. Daarbij moeten we ons realiseren dat een röntgenfoto de fractuur niet laat zien.

• Een MRI levert vaak niet direct een duidelijke diagnose op.
• Een CT -scan toont een stressfractuur van het os naviculare aan.
• Echografie zal de stressfractuur aantonen en is een onderzoeksmethode die snel toepasbaar is.
• Verder wordt de mobiliteit, stabiliteit en kracht getest.
• De voetstand.
• Het looppatroon.
• Weerstand bij inversie van de voet, bij inversie kantelt de voet naar binnen

Behandeling van een stressfractuur van het os naviculare

Een niet-operatieve behandeling heeft de voorkeur, als het herstel wat langer mag duren (voor topsporters niet altijd het geval). Diverse behandelingen zijn:

• Immobilisatie van de voet.
• Een brace tot onder de knie wordt gedragen gedurende 6 weken zonder belasting, gevolgd door nog 2-4 weken tot de pijn verdwenen is.
• Fysiotherapie (shockwave).
• In belang van een optimaal herstel en terugkeer in de sport is een multidisciplinaire samenwerking van groot belang.

Soms wordt bij topsporters toch gekozen voor operatie omdat sommige studies een sneller herstel aantonen. Dit is afhankelijk van de ernst van de breuk. Een botbreuk kan uiteenlopen van een scheurtje in het bot tot een volledige verbrijzeling ervan. Operatieve behandeling biedt een sneller herstel, minder kans op een nieuwereuk en een lager percentage slecht of een botbreuk die niet geneest.

Na de operatie

• De gemiddelde terugkeer naar sport is 5-6 maanden, hoewel volledige genezing
• langer kan duren en soms is er sprake van een non-union (een botbreuk die niet geneest).
• Kans op een nieuwe breuk en een langzame genezing.
• De vitamine D-status moet worden gecontroleerd en indien nodig worden aangevuld.

Vind een praktijk

Naviculare stressfracturen zijn ernstige blessures die gepaard gaan met aanzienlijke uitval, mogelijk een gemist seizoen of erger. Een zorgverlener moet zeer alert zijn bij een sporter met aanhoudende, slecht te duiden pijn in de middenvoet of voorste enkel, met name in de “N-spot”. Het gevolg van het missen van deze diagnose en de juiste behandeling is verdere uitval en een slechter resultaat, waaronder hernieuwde fractuur, artrose en stopzetting van de sport.

Ervaart u pijn in de middenvoet? Onze Podozorgers staan voor u klaar. Klik op de onderstaande knop en vind een praktijk bij u in de buurt.

Vind een praktijk